1 op 3 patiënten mist juiste behandelinformatie

Nivel onderzoek, 03-05-2018

Afbeeldingsresultaat voor to late appointmentEen patiënt komt veel te laat opdagen voor zijn afspraak in het ziekenhuis. Bij de balie wordt hem gevraagd nog snel even een formulier in te vullen; hij zegt dat hij zijn bril niet bij zich heeft. Even later levert hij dat formulier mopperend en half ingevuld in.

Vervelende vent, denk je misschien. Maar het zou zomaar kunnen dat deze patiënt, zoals dat heet, ‘beperkt is in zijn gezondheidsvaardigheden’ en zich daarvoor geneert. De cijfers liegen er niet om: uit onderzoek van het Nivel (Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg) blijkt dat bijna een derde van de Nederlanders van vijftien jaar en ouder de vaardigheden mist om informatie over gezondheid te vinden, te begrijpen en te gebruiken.

“Het is een groter probleem dan gedacht”, vertelt Mirjam Fransen, onderzoeker op het gebied van Sociale Geneeskunde. Sinds 2009 doet zij onderzoek naar het niveau van gezondheidsvaardigheden van patiënten in het AMC en daarbuiten. “In de zorg wordt het belangrijk gevonden dat de patiënt zelf invloed heeft op het zorgproces. Maar wat nu als zo iemand helemaal niet in staat is om mee te beslissen over zijn of haar gezondheid?”

Grote moeite met lezen en schrijven

Kunnen lezen en schrijven is een belangrijke voorwaarde voor gezondheidsvaardigheden. En daar gaat het al vaak mis: 2,5 miljoen volwassenen hebben hier grote moeite mee. Dat is één op de zes Nederlanders. Deze patiënten raken al in de problemen bij binnenkomst in het ziekenhuis. Ze hebben moeite met de bewegwijzering en de formulieren die ze moeten invullen.

“In de zorg nemen we nog te vaak als vanzelfsprekend aan dat patiënten kunnen lezen, schrijven, rekenen en met een computer omgaan om gezonde keuzes te maken”, ziet Fransen. “Artsen leren tijdens de opleiding wel dat ze dingen moeten vragen als ‘Heeft u alles begrepen?’ en ‘Heeft u nog vragen voor mij?’ Maar dat werkt nou juist niet bij mensen met lagere gezondheidsvaardigheden. Want die groep zegt: ja, ik heb alles begrepen. Nee, ik heb geen vragen. Ze willen niet dom overkomen en zijn vaak goed in het verbergen van hun laaggeletterdheid.” Gevolg: gezondheidsadviezen komen niet of niet goed over. Met alle gevolgen van dien. “Een groot risico is bijvoorbeeld verkeerd gebruik van medicijnen.”

Omgangstips

Hoe zijn patiënten met beperkte gezondheidsvaardigheden te herkennen? Vaak te laat komen, lezen of schrijven lijken te mijden en adviezen niet of verkeerd opvolgen kunnen voor de zorgverlener waarschuwingssignalen zijn. Fransen: “Check aan het begin van elk consult: wat weet iemand eigenlijk al over zijn ziekte, wat snapt iemand over de behandeling, wat heeft iemand met de informatie van het vorige consult gedaan? Vraag patiënten vervolgens aan het einde van het consult het vertelde in eigen woorden te herhalen. Bijvoorbeeld: ik heb u net behoorlijk veel informatie gegeven, zou u mij willen vertellen hoe u uw medicijn straks gaat innemen? Heel concreet navragen dus wat de patiënt wel of niet begrijpt, wat hij kan met de info die je geeft en in hoeverre hij in staat is zelf beslissingen te nemen.”

Fransen heeft wel gemerkt dat zorgverleners het vaak lastig vinden om deze ‘teach-back methode’ toe te passen. “Teksten als ‘kun je herhalen wat ik net gezegd heb’ kunnen belerend overkomen, vinden ze. Maar we moeten niet vergeten: het alternatief is een stuk schrijnender. Nu gebeurt het bijvoorbeeld nog vaak dat patiënten met een zak medicijnen naar huis gaan waarvan ze geen idee hebben wat ze ermee moeten.”

Lees het hele bericht van Nivel: https://www.nivel.nl/nl/nieuws/ruim-één-op-de-drie-nederlanders-heeft-lage-gezondheidsvaardigheden


i  : www.behandelcoach.nl | e : info@behandelcoach.nl | t : +31 (0)85 500 04 55

bhc-logo_drukwerk-0_2